Gia đình chị Thu sinh sống và làm việc tại Hà Nội. Hai năm trước, vợ chồng chị đưa con trai 4 tuổi về quê nội ăn Tết. Với một đứa trẻ cả năm mới về quê một lần, mọi thứ xung quanh đều xa lạ, từ con ngõ nhỏ đến những gương mặt họ hàng chỉ nghe tên mà chưa kịp thân quen. Cậu bé vì thế khá rụt rè.
Trong bữa cơm tất niên, một người họ hàng xa bên nhà chồng, sau vài chén rượu, cầm xấp bao lì xì tiến lại gần bé. Thay vì trao lì xì kèm lời chúc, ông giơ cao phong bao và nói: “Chào bác to lên thì bác mới cho tiền!”.
(Ảnh minh hoạ)
Trước ánh mắt của cả mâm cỗ, cậu bé vì sợ hãi nên chỉ lí nhí vài tiếng rồi nép vào lòng mẹ. Thấy vậy, người họ hàng tỏ vẻ khó chịu, buông lời mỉa mai rằng trẻ con “không biết chào hỏi”, thậm chí ám chỉ cha mẹ không biết dạy con.
Chị Thu vì thương con đã lên tiếng: “Cháu còn nhỏ, lại ít về quê nên cần thời gian làm quen, anh đừng nói cháu như vậy”. Lời qua tiếng lại khiến không khí bữa tiệc căng thẳng. Sau hôm đó, mối quan hệ giữa hai gia đình trở nên xa cách suốt hai năm.
Khi bao lì xì vô tình trở thành áp lực
Câu chuyện trên không phải cá biệt. Nhiều người lớn vẫn cho rằng dùng bao lì xì để “khuyến khích” trẻ chào hỏi là chuyện vui. Tuy nhiên, dưới góc độ tâm lý và giáo dục, cách làm này có thể để lại những ảnh hưởng không mong muốn.
1. Đừng vội gắn nhãn “vô lễ”
(Ảnh minh hoạ)
Với trẻ nhỏ, đặc biệt là những bé ít gặp họ hàng, cảm giác e dè trước người lạ là phản ứng tự nhiên. Trẻ cần thời gian quan sát để cảm thấy an toàn. Khi bị ép buộc chào hỏi bằng cách gắn với phần thưởng, trẻ dễ rơi vào trạng thái lo lắng hoặc xấu hổ, thay vì cảm nhận được sự quan tâm.
2. Đừng biến phong tục thành sự trao đổi
Lì xì vốn mang ý nghĩa chúc phúc, cầu may mắn đầu năm. Nếu đặt điều kiện “phải chào mới được nhận”, vô tình người lớn đang biến một nét đẹp văn hóa thành “cuộc giao dịch”. Trẻ có thể hiểu rằng tình cảm và sự tôn trọng là thứ có thể đổi lấy vật chất, một nhận thức không lành mạnh.
3. Cha mẹ cần khéo léo làm cầu nối
Trong những tình huống nhạy cảm, phản ứng của cha mẹ rất quan trọng. Thay vì hùa theo ép con hoặc tranh cãi gay gắt, cha mẹ có thể nhẹ nhàng giải thích:
“Cháu hơi nhút nhát vì lâu rồi chưa gặp bác, cho cháu ít phút làm quen nhé. Khi quen rồi cháu sẽ chào bác ạ”.
(Ảnh minh hoạ)
Cách nói mềm mỏng vừa giúp giữ hòa khí, vừa cho trẻ cảm giác được bảo vệ.
4. Bài học về sự tôn trọng cảm xúc
Giá trị giáo dục của một gia đình không chỉ thể hiện qua việc trẻ khoanh tay chào hỏi, mà còn ở cách người lớn tôn trọng cảm xúc và ranh giới của trẻ. Khi trẻ được thấu hiểu, các em sẽ học được cách cư xử tự nhiên, chân thành hơn là làm theo vì áp lực.
Lì xì là lời chúc đầu năm, không phải phần thưởng cho một “màn trình diễn” lễ phép. Hãy để phong bao đỏ được trao đi bằng sự tự nguyện và yêu thương, để ký ức Tết trong lòng trẻ luôn là những kỷ niệm ấm áp, chứ không phải nỗi sợ phải cố gắng làm hài lòng người lớn.